Зерттеулерге және нәтижелерді интерпретациялауға әсер ететін факторлар тізімі
Зерттеулерге және нәтижелерді интерпретациялауға әсер ететін факторлар тізімі
Зертханалық зерттеудің сапасы және алынған нәтижелерді дұрыс интерпретациялау зерттеудің әртүрлі кезеңдерінде әсер ететін көптеген факторларға байланысты. Объективті мәліметтер алу және ықтимал бұрмалануларды (біржақтылықты) болдырмау үшін биоматериалды жинау кезеңінде де, оны өңдеу және талдау барысында да туындайтын факторларды ескеру қажет.
- Преаналитикалық кезең
Преаналитикалық кезең зертханалық диагностиканың ең маңызды кезеңдерінің бірі болып табылады, себебі ықтимал қателердің басым бөлігі осы кезеңде орын алуы мүмкін.
Негізгі әсер етуші факторлар:
- Адам факторы: пациент туралы мәліметтердің толық жиналмауы, жолдаманы дұрыс толтырмау, пациентті зерттеуге дайындау талаптарының сақталмауы.
- Биоматериалды алу кезіндегі қателер: материал көлемінің жеткіліксіз болуы, алу техникасының бұзылуы, сапасыз биологиялық материалдың алынуы.
- Техникалық және сыртқы факторлар: биоматериалды сақтау, тасымалдау және зертханаға жеткізу мерзімдері талаптарының сақталмауы.
- Мәліметтерді өңдеу және талдау кезеңі
Бұл кезеңде алынған нәтижелердің нақтылығына әсер етуі мүмкін факторларды ескеру қажет:
- Құрал-жабдық қателері: жабдықтарды дұрыс калибрлемеу, техникалық ақаулар, бағдарламалық жүйелердің істен шығуы.
- Әдістемелік факторлар: қолданылатын зерттеу әдісінің ерекшеліктері, процедура кезіндегі ықтимал қателіктер, қолданылатын реагенттердің, құрал-жабдықтардың және консерванттардың сапасы.
- Сыртқы айнымалылардың әсері: зерттеу нәтижесінің дұрыс емес немесе күмәнді шығуына әсер етуі мүмкін сыртқы факторлар.
- Нәтижелерді интерпретациялау кезеңі
Нәтижелерді бағалау кезінде келесі факторларды ескеру қажет:
- Аналитикалық өзгергіштік: қолданылатын зерттеу әдістерінің ерекшеліктері және олардың сезімталдық деңгейі.
- Мәліметтерді дұрыс түсіндіру: клиникалық ақпаратты, зерттеу жүргізу мерзімін және қолданылатын әдістің шектеулерін есепке алу.
АИТВ-инфекциясы және В және С вирустық гепатиттерін зерттеу ерекшеліктері
АИТВ-инфекциясы және В, С вирустық гепатиттерін анықтауға арналған зерттеулер кезінде пациенттің қан тапсыруға дұрыс дайындалуы маңызды рөл атқарады.
Зертханалық диагностиканың сапасын арттыру үшін тамақтану тәртібін сақтау ұсынылады, атап айтқанда майлы тағамдарды қолданудан бас тарту қажет, себебі ол қан сарысуының қасиеттерін өзгертіп, биоматериалдың гемолизіне әкелуі мүмкін.
Бұл зерттеулердің нәтижелеріне физикалық және эмоционалдық жүктеме, алкоголь қолдану және темекі шегу, әдетте, айтарлықтай әсер етпейді. Дегенмен, басқа зертханалық талдаулардағыдай, қан тапсырар алдында:
- қарқынды физикалық жүктемеден бас тарту;
- алкоголь қолданбау;
- зерттеу алдында темекі шекпеу;
- қан алу алдында қан айналымын тұрақтандыру үшін кемінде 15 минут тыныш отыру ұсынылады.
Сонымен қатар, АИТВ-инфекциясы кезінде «сұр терезе» кезеңін ескеру қажет. Бұл — инфекция жұққаннан кейін ағзада зертханалық әдістермен анықталатын маркерлердің (мысалы, антиденелердің) әлі жеткілікті деңгейде қалыптаспаған кезеңі. Осы уақытта зерттеу нәтижесі теріс немесе нақты емес болуы мүмкін, дегенмен инфекция болуы ықтимал.
Осылайша, преаналитикалық, аналитикалық және постаналитикалық кезеңдердегі барлық факторларды есепке алу зертханалық диагностиканың сапасын қамтамасыз етуге және зерттеу нәтижелерін дұрыс интерпретациялауға мүмкіндік береді.
