Сынамаларды алу жөніндегі нұсқаулық

Веналық қан алу бойынша жалпы ережелер

Зерттеу материалы ретінде веналық қан пайдаланылады. Қан, әдетте, шынтақ көктамырынан алынады. Қажет болған жағдайда қанды кез келген қолжетімді шеткері көктамырдан алуға болады.

Үдеріс үш негізгі кезеңнен тұрады:

• пациентті дайындау;
• венепункция жүргізу;
• биологиялық материалды таңбалау және зертханаға тасымалдау.

Қанды алу техникасы (вакуумдық жүйені пайдалану арқылы)

Процедураны стерильді қолғап киген медицина қызметкері келесі тәртіппен жүргізеді.

1. Венепункция орнын таңдау

Пациент ыңғайлы қалыпта (отырып немесе жатып) орналасады. Веналардың қанмен толуын жақсарту үшін иықтың жоғарғы бөлігіне, пункция орнынан 7–10 см жоғары жгут салынады.

2. Дезинфекциялау

Пункция жасалатын жердің терісі (шынтақ бүгілісі немесе білек аймағы) 70%-дық этил спиртімен немесе рұқсат етілген антисептикпен өңделеді және толық кебуі күтіледі.

3. Венепункция

Ине тері бетіне 15–30° бұрышпен, қиғаш кесілген жағы жоғары қаратып көктамырға енгізіледі.

4. Қан алу

Вакуумдық пробирка ұстағышқа орнатылады. Қан пробиркаға түсе бастағаннан кейін жгут босатылады немесе алынады, ал пациентке жұдырығын жазу ұсынылады.

5. Процедураны аяқтау

Пробирка қажетті көлемге дейін толғаннан кейін ине шығарылады. Пункция орнына стерильді дәке немесе мақта тампоны қойылып, қан толық тоқтағанша 3–5 минут ұсталады.

Пробиркаларды таңбалау

Сары қақпақты вакуумдық пробиркаға келесі мәліметтерді қамтитын штрих-код жапсырылады:

• пациенттің тегі, аты, әкесінің аты;
• емдеу-профилактикалық ұйымның (ЕПҰ) штрих-коды.

Барлық мәліметтер зертханалық ақпараттық жүйедегі ақпаратқа толық сәйкес келуі тиіс.

Зертханалық зерттеулер жүргізу үшін вакуумдық пробиркаға кемінде 5 мл веналық қан алу ұсынылады.

Егер бірнеше түрлі зерттеулерді (серологиялық, биохимиялық, гормондық және басқа да зерттеулерді) орындау қажет болса, әрбір зерттеу түрі үшін қанды жеке пробиркаға алу ұсынылады.

Зертхана келесі жағдайларда зерттеу нәтижелері үшін жауапты болмайды

• биоматериал зертханалық қызмет көрсетуші ұсынбаған пробиркаға алынған болса;
• қан осы Нұсқаулықта көрсетілгеннен басқа түсті қақпағы бар пробиркаға алынған болса;
• пробиркадағы таңбалау жоқ немесе оқуға келмейтіндей жасалған болса;
• жолдама бланкіндегі мәліметтер мен пробиркадағы мәліметтер арасында сәйкессіздік анықталса;
• биоматериалды тасымалдау талаптары, температуралық режим немесе зертханаға жеткізу мерзімі сақталмаса.

Сақтық шаралары

1. Қан алу алдында пациент кемінде 1 сағат бойы сергек күйде болуы тиіс.
2. Талдауға дейінгі күні пациент әдеттегі тамақтану және су ішу режимін сақтай алады, алайда алкогольді ішімдіктерді, кофені және майлы тағамдарды тұтынуды шектеу ұсынылады.
3. Бос вакуумдық пробиркалар штативте тік күйінде +4 °C-тан +25 °C-қа дейінгі температурада сақталуы тиіс. Жарамдылық мерзімі өткен пробиркаларды пайдалануға болмайды.
4. Қан алу кезінде қан пробирканың ішкі қабырғасымен ағатындай етіп ұстау қажет. Қанның түбіне шашырап түсуі және көбік түзуі гемолизге әкелуі мүмкін.
5. Егер қан пробиркаға түспесе немесе пробирка толық толмай тұрып тоқтап қалса, оның себебі венепункцияның сәтсіз жүргізілуі немесе тамыр қабырғасының ине тесігін жауып қалуы болуы мүмкін. Мұндай жағдайда:

• иненің орнын өзгерту;
• инені сәл тереңірек енгізу немесе аздап кейін тарту;
• иненің енгізілу бұрышын өзгерту қажет.

Егер венепункция сәтсіз болса, басқа көктамырды тесу керек. Бір көктамырға қайта-қайта пункция жасауға жол берілмейді.

6. Қан алу алдында пункция жасалатын орынды ысқылауға немесе қағуға болмайды.
7. Теріні антисептикпен өңдегеннен кейін оның толық кебуін күту қажет. Антисептиктің пробиркаға түсуі гемолизге себеп болуы мүмкін.
8. Жгутты салу уақыты барынша қысқа болуы және 1 минуттан аспауы тиіс.
9. Келесі жағдайларда венепункция (қан алу) жүргізілмейді:

• айқын тыртықтанған тері аймағынан;
• жара немесе күйік беткейінен;
• ісінген аймақтан;
• гематома орналасқан жерден;
• катетер қойылған көктамырдан;
• гемодиализге арналған артериовеноздық фистуласы бар аяқ-қолдың көктамырынан.